Dikiş Kalıbındaki İşaretler Neden Önemlidir?
Dikiş kalıbı yalnızca kumaşın nereden kesileceğini gösteren bir şablon değildir. Kalıbın üzerindeki semboller aslında modelin nasıl hazırlanacağı hakkında bize birçok bilgi verir.
Bu işaretler sayesinde:
- Kalıbı kumaşa doğru yönde yerleştirebilir,
- Hangi parçaların birbiriyle birleşeceğini anlayabilir,
- Penslerin yerini belirleyebilir,
- Cep, düğme ve benzeri detayların konumunu görebilir,
- Katlanarak kesilecek parçaları doğru hazırlayabilirsiniz.
Bu nedenle kumaşı kesmeden önce kalıbın üzerindeki işaretleri incelemek oldukça faydalıdır.
1. İplik Yönü Nedir?
Kalıplarda en sık karşılaşacağınız işaretlerden biri iplik yönü çizgisidir.
Genellikle kalıp parçasının üzerinde bulunan uzun ve düz bir ok şeklinde gösterilir.
İplik yönü, kalıp parçasının kumaş üzerine hangi yönde yerleştirilmesi gerektiğini belirtir.
Kalıbı yerleştirirken iplik yönü çizgisinin kumaşın kenarına (selvedge/kenar hattına) paralel olması gerekir.
İplik yönü neden önemlidir?
Kalıp kumaşa yanlış yönde yerleştirildiğinde giysi beklediğinizden farklı durabilir. Kumaş dönebilir, paçalar veya etek uçları farklı yönlere çekebilir ve modelin genel duruşu bozulabilir.
Bu nedenle kesime başlamadan önce iplik yönünü mutlaka kontrol edin.
Küçük bir ipucu: İplik yönü okunun iki ucundan kumaş kenarına olan mesafeyi mezurayla ölçebilirsiniz. İki ölçü birbirine eşitse kalıbınız büyük ölçüde paralel yerleştirilmiş demektir.
2. Pens İşareti Nedir?
Pens, kumaşa vücudun şeklini vermek amacıyla kullanılan dikişlerden biridir.
Özellikle:
- Göğüs,
- Bel,
- Sırt,
- Etek,
- Pantolon
kalıplarında penslerle sıkça karşılaşabilirsiniz.
Kalıp üzerinde pens genellikle bir noktada birleşen iki çizgi veya üçgensi bir alan şeklinde görülür.
Pens işaretlerini kumaşa doğru aktarmak önemlidir. Çünkü pensin konumu veya uzunluğu değiştiğinde giysinin vücuda oturuşu da değişebilir.
Örneğin göğüs pensinin yanlış konumlandırılması, üst bedenin formunun bozulmasına neden olabilir.
3. Çıt İşareti Nedir?
Dikiş kalıplarında gördüğünüz küçük çizgi veya üçgen biçimindeki işaretlere genellikle çıt denir.
Çıtların temel görevi, dikilecek iki parçanın doğru noktalarının birbirleriyle eşleştirilmesine yardımcı olmaktır.
Örneğin bir kolu kol evine takarken kol kalıbındaki çıtlarla beden kalıbındaki çıtların eşleştirilmesi gerekir.
Çıtlar ayrıca:
- Ön ve arka parçaları ayırt etmek,
- Kol yerleşimini belirlemek,
- Cep konumlarını bulmak,
- Parçaların doğru noktalarını eşleştirmek
için kullanılabilir.
Çıt kumaşa nasıl aktarılır?
Çıt bölgesinde kumaş kenarına çok küçük bir işaret verilebilir. Ancak kesik dikiş hattını aşacak kadar derin olmamalıdır.
Alternatif olarak terzi sabunu veya uygun bir kumaş kalemiyle de işaretleme yapılabilir.
4. Kat Yeri İşareti Ne Demektir?
Kalıbın üzerinde “KAT YERİ”, “KUMAŞ KATI” veya benzer bir ifade görüyorsanız bu parçanın kumaşın katlanmış kenarına yerleştirilmesi gerektiği anlamına gelir.
Bu yöntemin amacı, kalıbın yarım olarak hazırlanmış bir parçasından kesim sonrasında simetrik ve bütün bir parça elde etmektir.
Örneğin bazı:
- Ön beden,
- Arka beden,
- Yaka,
- Etek
parçaları kat yerinde kesilebilir.
En önemli nokta
Kat yeri olarak belirtilen kenarı normal bir kumaş kenarı gibi kesmeyin.
Kalıptaki kat yeri çizgisi doğrudan kumaşın katlanmış bölümünün üzerine gelmelidir. Kumaş açıldığında tek ve bütün bir parça elde edilir.
5. Dikiş Çizgisi ve Kesim Çizgisi Arasındaki Fark
Yeni başlayanların en sık karıştırdığı konulardan biri kesim çizgisi ile dikiş çizgisidir.
Kesim çizgisi, kumaşın kesileceği dış sınırı gösterir.
Dikiş çizgisi ise parçaların birbirine dikileceği hattı ifade eder.
Burada kalıbın dikiş paylı mı yoksa dikiş paysız mı olduğunu mutlaka kontrol etmek gerekir.
Dikiş payı kalıba dahil değilse kesimden önce gerekli dikiş paylarının eklenmesi gerekir. Dikiş payı dahil hazırlanmış bir kalıpta ise ayrıca pay eklemek modelin ölçüsünü değiştirebilir.
6. Cep Yerleştirme İşaretleri
Gömlek, pantolon, ceket ve elbise kalıplarında cep konumlarını belirten çizgi veya noktalar görebilirsiniz.
Bunlar cebin beden üzerinde hangi noktaya yerleştirileceğini gösterir.
Özellikle iki adet simetrik cep bulunan modellerde bu işaretlerin kumaşa doğru aktarılması önemlidir. Aksi halde ceplerden biri diğerinden daha yukarıda veya aşağıda kalabilir.
7. Düğme ve İlik İşaretleri
Gömlek, elbise, ceket ve benzeri modellerde düğme ve ilik yerleri de kalıp üzerinde gösterilebilir.
Düğme genellikle bir nokta veya küçük işaretle, ilik ise kısa bir çizgiyle belirtilir.
Bu işaretleri kesim sırasında kumaşa aktarmak, özellikle birden fazla düğmenin bulunduğu modellerde düzgün aralıklar elde etmeyi kolaylaştırır.
8. Büzgü İşaretleri
Bazı kalıplarda belirli iki işaret arasındaki bölümün büzülmesi istenir.
Bu durumda kalıp üzerinde büzgünün başlangıç ve bitiş noktalarını gösteren işaretler bulunabilir.
Büzgü yaparken kumaşın bu iki nokta arasında kontrollü şekilde toplanması ve birleştirileceği parçanın uzunluğuna uygun hale getirilmesi gerekir.
Elbise, etek, kol ve çocuk giyim kalıplarında bu detayla sıkça karşılaşabilirsiniz.
9. Orta Ön ve Orta Arka Çizgisi
Kalıplarda “Orta Ön” ve “Orta Arka” ifadelerini de görebilirsiniz.
Bunlar giysinin merkez hattını belirtir.
Ancak önemli bir ayrıntı vardır: Orta ön veya orta arka çizgisinin bulunması, parçanın mutlaka kat yerinde kesileceği anlamına gelmez.
Model fermuarlı, düğmeli veya ortadan dikişli olabilir. Bu nedenle kalıptaki diğer açıklamaları da kontrol etmek gerekir.
10. Kalıp Üzerindeki Beden Çizgileri
Çok bedenli PDF kalıplarda aynı sayfa üzerinde birden fazla beden bulunabilir.
Örneğin 36, 38, 40, 42 gibi bedenlerin her biri farklı çizgi biçimleriyle gösterilebilir.
Kesime başlamadan önce kendi bedeninizi belirleyerek o bedene ait çizgiyi baştan sona takip edin.
Özellikle çizgilerin birbirine çok yaklaştığı kol evi, yaka ve bel gibi bölgelerde yanlış beden çizgisine geçmemeye dikkat edin.
Kalıp İşaretleri Kumaşa Nasıl Aktarılır?
Kalıptaki her işareti kumaşa aktarmak zorunda değilsiniz. Ancak dikim sırasında ihtiyacınız olacak önemli noktaların kaybolmaması gerekir.
Bunun için kumaşın türüne uygun olarak:
- Terzi sabunu,
- Terzi tebeşiri,
- Kumaş işaretleme kalemi,
- Çıt,
- İğne veya işaret ipliği
gibi yöntemlerden yararlanabilirsiniz.
Özellikle hassas kumaşlarda kullanacağınız kalem veya işaretleme yöntemini önce küçük ve görünmeyen bir kumaş parçasında test etmek iyi bir fikirdir.
Kumaşı Kesmeden Önce Bu 5 Şeyi Kontrol Edin
Kalıbınızı kumaşa yerleştirdikten sonra hemen makasa uzanmayın. Önce kısa bir kontrol yapın:
- Doğru beden çizgisini mi kullanıyorum?
- İplik yönü kumaş kenarına paralel mi?
- Kat yerinde kesilecek parçalar doğru konumda mı?
- Pens ve çıt gibi önemli işaretleri aktarabilecek miyim?
- Kalıbım dikiş paylı mı, dikiş paysız mı?
Bu birkaç dakikalık kontrol, kesim sonrasında yaşanabilecek pek çok sorunun önüne geçebilir.
Kalıp Okumayı Öğrenmek Dikişi Kolaylaştırır
Dikiş kalıbındaki semboller ilk bakışta teknik görünebilir. Ancak iplik yönü, pens, çıt ve kat yeri gibi temel işaretleri öğrendiğinizde kalıbı okumak çok daha kolay hale gelir.
Bir süre sonra kalıbı elinize aldığınızda yalnızca parçaların şeklini değil, giysinin nasıl bir araya geleceğini de okumaya başlarsınız.
Doğru kalıp, doğru kesim ve doğru işaretleme; temiz ve düzgün bir dikişin temelini oluşturur.
Queslor PDF kalıplarıyla modelinizi seçin, kalıbınızı hazırlayın ve kendi tarzınızı dikmeye başlayın.